ABD Ä°ran’ı vurur mu? Ä°ki ülke arasındaki gerginliÄŸe dair 6 senaryo üretildi. Peki Türkiye için en iyi senaryo hangisi?Avrasya Stratejik AraÅŸtırmalar Merkezinde (ASAM) ABD uzmanı olarak görev yapan Åžanlı Bahadır Koç, ABD-Ä°ran gerginliÄŸinin olası sonuçlarıyla ilgili 6 senaryo hazırladı. Buna göre senaryolar şöyle: “savaÅŸ”, “nükleer Ä°ran”, “soÄŸuk savaÅŸ”, “Ä°ran’ın geri adım atması”, “büyük anlaÅŸma” ve “kısmi anlaÅŸma”. Türkiye için en iyi senaryo “kısmı anlaÅŸma” gösterildi. SavaÅŸ senaryosunun ise Ä°ran’daki Kürtler’e yarayacağı iddia edildi.SAVAÅž SENARYOSU KÃœRTLER’E YARIYORKoç, “savaÅŸ” senaryosunda, bundan Ä°ran’daki muhalif gruplar içinde en çok avantajı bu ülkedeki Kürtlerin saÄŸlayacağını belirterek, “Türkiye-Ä°ran sınırındaki ÅŸeridi ele geçirebilirler. Zaten Irak’taki Kürtler nedeniyle heyecanlanmış durumdalar” dedi. NERELER VURULURKoç, “savaÅŸ” senaryosunda, deÄŸiÅŸik türlerin bulunabileceÄŸini ifade ederek, ABD’nin, Ä°ran’ın Irak sınırındaki Cumhuriyet Muhafızlarının üsleri ya da sadece nükleer tesisleri hedef alan bir sınırlı operasyon düzenleyebileceÄŸini veya tüm rejimi hedef alabileceÄŸini belirtti. Ä°SRAÄ°L Ä°LE BÄ°RLÄ°KTE VURMASI KÜÇÜK Ä°HTÄ°MALABD’nin, savaÅŸ durumunda 1990-91 yıllarında Saddam’a yaptığı gibi, Ä°ran’a karşı da uluslararası bir koalisyon kurması ihtimalinin bulunduÄŸunu kaydeden Koç, Ä°ran’ı Ä°srail ile birlikte vurmasının ise “küçük ihtimal” olduÄŸunu kaydetti. Koç, “Åžu anda gündemde deÄŸil, ama 2011′de ne olacağı bilinmez” dedi. TÃœRKÄ°YE’YÄ° OLUMSUZ ETKÄ°LERÄ°ran’a yönelik olası savaÅŸta, Türkiye’ye, “Ä°ran’a baskıyı artır, ticaretini azalt, bizimle istihbarat paylaÅŸ, ambargo kararlarına uy, hava sahanı, üslerini aç” gibi baskıların gelebileceÄŸini belirten Koç, savaşın petrol fiyatları ve ticaretin yanı sıra turizme olumsuz etkide bulunacağını, komÅŸusu (Ä°ran) ile ABD’nin çatışma içinde olduÄŸu bir Türkiye’nin turizm alanında da kayıpları olacağını belirtti. Ä°RAN 20 SENE SONRA NE YAPAR BÄ°LÄ°NMEZKoç, “nükleer Ä°ran” senaryosunda ise, ”Tahran’ın, nükleer gücünü ‘korkutma ve ÅŸantaj’ aracı olarak kullanabileceÄŸini, bölgede silahlanma yarışına yol açabileceÄŸini, Ä°ran’da rejim deÄŸiÅŸikliÄŸi ve demokratikleÅŸme ihtimalinin azalabileceÄŸini, Ä°srail’e karşı varoluÅŸsal bir tehdit olacağını ve bu silahların teröristlerin eline geçebileceÄŸini” kaydetti. NÃœKLEER Ä°RAN TÃœRKÄ°YE’NÄ°N GÃœCÃœNÃœ AZALTIRÄ°ran’ın nükleer bomba yapmasıyla Türkiye’nin çevresindeki tüm önemli ülkelerin nükleer silaha sahip olmuÅŸ olacağına dikkat çeken Koç, bu durumda Türkiye’nin stratejik gücünün azalacağını savundu. Koç, nükleer bomba yapımını “tüpten çıkan diÅŸ macunu”na benzeterek, “Bir çıktı mı bir daha geri girmez. Ä°ran’ın etrafında birçok tehdit var. Bize ÅŸu an kullanmayabilir, ama 20 sene sonra Ä°ran’la nasıl bir iliÅŸki içinde olacağımızı bilemeyiz” dedi. “NÃœKLEER BÄ°R Ä°RAN, TÃœRKÄ°YE’NÄ°N BATI’YA BAÄžIMLILIÄžINI ARTIRIR”Ä°ran’ın nükleer bomba yapmasının Türkiye’nin, Batı’ya güvenlik bağımlılığını artıracağını da savunan Koç, ABD’nin Ä°ran’ı caydırmak gerekçesiyle, Türkiye’ye nükleer silah veya füze bataryaları konuÅŸlandırması ihtimalinin de gündeme gelebileceÄŸini, ayrıca Türkiye’den üs, havaalanı gibi isteklerde bulunabileceÄŸini belirtti. “SOÄžUK SAVAÅž” YÄ°NE BÄ°ZÄ° VURURBu senaryoda, ekonomi, enerji, turizm gibi alanlardaki olumsuz etkilerin daha az derecede, ama daha uzun vadeli görüldüğünü anlatan Koç, senaryoya göre, Ä°ran’a yönelik ambargoların da artacağını söyledi. Koç, BM’den olası ambargo kararının çıkması durumunda Türkiye’nin Körfez Savaşı sırasında yaÅŸadığı tecrübeleri hatırlatarak, özel bir durumunun olduÄŸunu dile getirmesi ve yerine göre muafiyet istemesi gerektiÄŸini belirtti. Ä°RAN’IN GERÄ° ADIMI ÇOK ZORBahadır Koç, “Ä°ran’ın geri adım atması” ve ABD ve Ä°ran’ın anlaÅŸmasını öngören senaryoların da, “çok mümkün olmamakla beraber imkansız olmadığını” söyledi. ABD’de Demokrat aday Barack Obama’nın iktidara gelmesi durumunda, Ä°ran’la anlaÅŸmaya varılması ihtimalinin artacağını belirten Koç, Ä°ran’da “daha pragmatik kiÅŸilerin yönetime gelmesi durumunda da anlaÅŸma ihtimalinin kısmen olabileceÄŸini” ifade etti. TÃœRKÄ°YE İÇİN EN Ä°YÄ° SENARYOKoç, “kısmi anlaÅŸma” senaryosunun da, Ä°ran’ın nükleer bomba yapmaması, ancak tamamen de geri adım atmamasını içerdiÄŸini, Türkiye için en iyi senaryonun bu olduÄŸunu belirtti. Özellikle, Obama’nın baÅŸkanlığı durumunda bu senaryonun çok ciddi bir ÅŸekilde gündeme gelebileceÄŸini ifade eden Koç, bu senaryoya göre, nükleer konuda birtakım ara formüllerin gündeme gelebileceÄŸini, bu tür faaliyetlerin yabancı bir ülkede veya Ä°ran toprağında, ancak tamamen gözetim altında yapılması durumunun ortaya çıkabileceÄŸini söyledi. BUSH’UN VURMA Ä°HTÄ°MALÄ° YÃœZDE 20Öte yandan Koç, 6 ay önce yayınlanan ve Ä°ran’ın nükleer programını durdurduÄŸunu öngören Amerikan istihbarat raporunun ABD’deki “ÅŸahinlerin” elini kolunu baÄŸladığını söyledi. Görev süresinin dolacağı 5 ay içinde ABD BaÅŸkanı George Bush’un Ä°ran’ı vurma ihtimali yüzde 10 ile 20 arasında olsa bile, bunun mümkün olduÄŸunu belirten Koç, şöyle konuÅŸtu: “Ä°ran ile ABD’nin, nükleer konu, Irak ya da bölgesel rekabet yüzünden savaÅŸmaları, en azından askeri çatışma yaÅŸama ihtimali, Obama iktidara gelse bile, bence yüzde 30-40′tan az deÄŸil. Çünkü arada bazı temel çeliÅŸkiler var. Ä°ki tarafta da savaÅŸtan, gerilimden beslenecek gruplar var ve çok önemli temel çıkar çatışmaları var. Dünya petrolünün üçte ikisinin olduÄŸu bir yere kim hakim olacak? Çocuk oyuncağı deÄŸil…”